Marklin 1100 serie

De NS-serie 1100 behoort tot de bekendste elektrische locomotieven uit de Nederlandse spoorweggeschiedenis. De locomotieven werden in de jaren vijftig aangeschaft en speelden jarenlang een belangrijke rol bij het vervoer van reizigers en goederen. Met hun karakteristieke uiterlijk en opvallende blauwe kleur waren ze voor veel spoorwegliefhebbers een vertrouwde verschijning.

Ontstaan en geschiedenis

Na de Tweede Wereldoorlog werkte de Nederlandse Spoorwegen (NS) hard aan het herstel en de modernisering van het spoorwegnet. Elektrische locomotieven waren daarbij belangrijk. Daarom bestelde de NS in 1949 vijftig locomotieven bij de Franse fabrikant Alsthom. De eerste locomotief, de 1101, kwam in 1950 in dienst. Later werden nog tien locomotieven toegevoegd, waarmee de serie uit zestig exemplaren bestond: de 1101 tot en met de 1160.

De locomotieven waren gebaseerd op een Frans ontwerp en konden een maximumsnelheid van 130 km/u bereiken. Ze hadden vier aangedreven assen en waren geschikt voor het Nederlandse spoorwegnet.

Waarvoor werden ze gebruikt?

De NS-serie 1100 werd ingezet voor zowel reizigers- als goederentreinen. Ze trokken onder andere stoptreinen, sneltreinen en internationale treinen. Ook waren ze te vinden op belangrijke spoorverbindingen door het hele land.

In de beginjaren waren de locomotieven turquoise. Later werden ze blauw geschilderd en vanaf het begin van de jaren zeventig kregen veel exemplaren de geel grijze NS huiskleuren. Daardoor veranderde het uiterlijk van de serie in de loop der jaren aanzienlijk.

De hoogtepunten

Een belangrijk hoogtepunt was de lange periode waarin de locomotieven dagelijks werden ingezet. Ze vormden jarenlang een vertrouwd onderdeel van het Nederlandse spoorwegverkeer en bewezen hun waarde bij verschillende soorten treinen.

Ook hun veelzijdigheid was een sterk punt. De locomotieven konden zowel reizigers- als goederentreinen trekken en waren op veel plaatsen in Nederland te zien. Ondanks hun leeftijd bleven sommige exemplaren tot in de jaren negentig actief.

Een ander bijzonder moment was de viering van 150 jaar spoorwegen in Nederland in 1989. Ter gelegenheid daarvan werd locomotief 1125 teruggebracht in de oorspronkelijke blauwe kleurstelling. Daarmee werd een stukje spoorweggeschiedenis opnieuw zichtbaar.

De dieptepunten en de bekende botsneus

De serie kende helaas ook moeilijke momenten. De locomotieven stonden niet bekend om hun comfortabele rijeigenschappen. Vooral bij hogere snelheden konden ze behoorlijk schudden, wat het werk voor machinisten minder prettig maakte.

Daarnaast vonden er ernstige spoorwegongevallen plaats waarbij locomotieven uit de serie betrokken waren. In 1961 werd de 1156 bij een ongeval bij Tilburg zo zwaar beschadigd dat herstel niet meer mogelijk was. In 1962 was locomotief 1131 betrokken bij de grote treinramp bij Harmelen.

Een belangrijk keerpunt was het ongeval bij Westervoort in 1978, waarbij locomotief 1129 betrokken was bij een botsing met een diesel treinstel. De cabine bleek kwetsbaar bij een aanrijding. Daarom kregen de overgebleven locomotieven vanaf 1978 een versterkte voorkant, de bekende botsneus, die de machinist beter moest beschermen. De aanpassingen werden rond 1981 afgerond.

Hoe lang waren ze in dienst?

De eerste locomotieven kwamen in 1950 in dienst en de laatste exemplaren verdwenen in 1999. Daarmee besloeg de inzetperiode van de serie bijna vijftig jaar. Niet iedere locomotief reed echter zo lang: verschillende exemplaren werden eerder afgevoerd door schade, ongevallen of de komst van moderner materieel.

Vanaf de jaren tachtig kregen de locomotieven steeds meer concurrentie van nieuwere en krachtigere series, waaronder de NS-serie 1600. In de jaren negentig nam hun betekenis verder af. Uiteindelijk werden ze buiten dienst gesteld en grotendeels gesloopt. Een klein aantal bleef bewaard voor de spoorweggeschiedenis.

Een blijvende herinnering

De NS-serie 1100 was een belangrijke schakel in de naoorlogse ontwikkeling van het Nederlandse spoor. De locomotieven kenden een lange loopbaan, trokken uiteenlopende treinen en veranderden zichtbaar mee met de tijd. Tegelijkertijd herinneren de ongevallen en de introductie van de botsneus aan de veiligheidsproblemen waarmee de serie te maken kreeg.

Hoewel de locomotieven inmiddels niet meer in de reguliere dienst rijden, leven ze voort in museale collecties, historische foto's en de herinneringen van machinisten, reizigers en spoorwegliefhebbers. De NS-serie 1100 blijft daarmee een herkenbaar en bijzonder hoofdstuk uit de Nederlandse spoorweggeschiedenis.











Discussie over Marklin 1100 serie op het forum

+ Start een onderwerp over deze trein

Nog geen onderwerpen over deze trein.

Collectie: Serie 1100 Laatst bewerkt op 25 oktober 2026 · Geschiedenis